Stroomuitval: hoe lang duurt het en wat doe je in elke fase?

Het is een grauwe dinsdagavond, de lampen flikkeren twee keer en dan valt alles stil. De koelkast zwijgt, de router-lampjes doven en je telefoon springt over op mobiele data. Op dat moment maakt het verschil of je weet wat je doet of dat je in het donker naar je sleutels zoekt. In dit scenario lopen we samen door de klok: van de eerste 15 minuten tot een uitval die dagen aanhoudt.

Hoe lang duurt een stroomuitval in Nederland gemiddeld?

Een gemiddelde huishoudaansluiting in Nederland zat in 2023 ongeveer 22 minuten zonder stroom, volgens de jaarlijkse betrouwbaarheidscijfers van Netbeheer Nederland. Dat klinkt kort, en dat is het meestal ook: de grote meerderheid van de storingen is binnen 1 tot 2 uur verholpen. Toch is niet elke uitval gelijk.

De duur hangt af van de oorzaak. Een defecte kabel in de wijk wordt vaak binnen 60 tot 90 minuten omgeleid, omdat het net op wijkniveau meestal via twee kanten gevoed kan worden. Schade door graafwerk of extreem weer loopt sneller op tot een halve dag. En bij grootschalige uitval, bijvoorbeeld na een storm of een fout in een verdeelstation, kan het langer dan 24 uur duren. De kans dat jij een uitval van meerdere dagen meemaakt is klein, maar niet nul, en juist die lange uitval vraagt om voorbereiding.

Belangrijk om te weten: je netbeheerder (bijvoorbeeld Liander, Stedin of Enexis) publiceert storingen op een online storingskaart. Zodra je zeker weet dat het een netstoring is, vind je daar de verwachte hersteltijd. Ben je voor je gezondheid afhankelijk van elektrische apparatuur, meld je dan nu al aan als kwetsbare klant bij je netbeheerder. Dan weten ze bij een geplande of langdurige onderbreking dat er op jouw adres extra aandacht nodig is.

Wat doe je in de eerste 15 minuten van een stroomuitval?

Besteed de eerste 2 minuten aan één vraag: ligt het aan jou of aan het net? Dat bepaalt alles wat daarna komt. Kijk uit het raam of bij de buren nog licht brandt. Is het bij hen ook donker, dan is het een netstoring en hoef je niets aan je meterkast te doen.

Check je meterkast in 2 minuten

Brandt het bij de buren wel, dan zit het probleem waarschijnlijk in jouw huis. Loop naar de meterkast en kijk of een aardlekschakelaar of een zekering is uitgesprongen. Zet de schakelaar terug omhoog. Springt hij meteen weer uit, dan is er een defect apparaat: haal alle stekkers eruit, zet de groep weer aan en steek apparaten één voor één terug tot je de boosdoener vindt. Blijft de aardlekschakelaar uitspringen terwijl alle stekkers eruit zijn, dan zit het defect in de vaste installatie. Stop dan met proberen en bel een erkende installateur.

Doe dit met licht. Een oplaadbare hoofdlamp is hier praktisch, omdat je beide handen vrij houdt terwijl je in de smalle meterkast de zekeringen aftast. Een telefoon in je mond werkt niet als je een schakelaar moet omzetten.

Verzamel je lichtbronnen op één plek en spaar je accu

Is het een netstoring, breng dan binnen 5 minuten al je lichtbronnen naar één centrale plek, bijvoorbeeld de keukentafel. Zo hoeft niemand in het donker te zoeken en weet je meteen hoeveel licht je hebt. Gebruik kaarsen niet als eerste keuze vanwege brandgevaar, kies voor ledlampen op batterij of een hoofdlamp.

Zet je telefoon daarna op de energiebesparingsstand en dim het scherm. Je hebt hem nodig voor de storingskaart, NL-Alert en contact met huisgenoten, dus behandel de accu als voorraad die je uitsmeert over de hele storing in plaats van als iets wat je nu leeg mag maken.

Wat doe je na 1 uur zonder stroom?

Na 60 minuten is de belangrijkste regel: houd koelkast en vriezer dicht. Een gesloten koelkast houdt zijn temperatuur ongeveer 4 uur vast, een volle vriezer 24 tot 48 uur. Elke keer dat je de deur opent, verlies je kou en versnel je het bederf.

Controleer je gas en verwarming

Heb je een cv-ketel op gas, dan valt de verwarming vrijwel altijd ook stil, omdat de ontsteking, de regeling en de pomp elektrisch zijn. Het gas zelf blijft doorgaans stromen, maar controleer of gastoestellen zoals een gaskookplaat nog veilig werken en of de ontsteking niet blijft klikken. Ruik je gas, sluit dan direct de hoofdkraan en ventileer. Meer hierover in ons artikel over voorbereiding op een gasstoring.

Zakt de temperatuur binnen, trek dan warme kleding aan en verzamel iedereen in één ruimte. Een gesloten kamer waar mensen in zitten blijft langer warm. Een goed geïsoleerd huis koelt langzaam af: bij winterweer moet je aan enkele graden per etmaal denken, niet aan een kamer die binnen een paar uur ijskoud is. Je hebt dus tijd om rustig te handelen. Een slecht geïsoleerde woning of een oud huis met enkel glas koelt merkbaar sneller af.

Wat blijft werken na 4 uur en wanneer bel je een nooddienst?

Na 4 uur is het waarschijnlijk geen kortstondige storing meer en wordt je accuvoorraad belangrijk. Een moderne smartphone houdt het op de energiebesparingsstand en met spaarzaam gebruik meestal een dag of langer vol. Dat is genoeg om de storing door te komen, maar niet genoeg om ook nog een tweede dag te overbruggen. Zorg dus dat je nu weet wáár je bijlaadt.

Op accu draai je langer door dan je denkt

Een powerstation van 500 tot 1000 Wh houdt je telefoon, een ledlamp en zelfs een router uren tot dagen draaiende. Reken op ongeveer 15 Wh per telefoonlading, plus omzetverlies in de omvormer en het laadblok. Met een draagbaar powerstation van 500 Wh laad je een telefoon in de praktijk dus zo'n 25 tot 30 keer op, niet tientallen keren meer. Twijfel je over de keuze tussen een aggregaat en een accu, lees dan ons vergelijk tussen noodgenerator en powerstation en de gids over de beste powerstations voor noodstroom.

Over de cv-ketel op een powerstation lees je online veel enthousiaste verhalen, maar wees hier voorzichtig. De meeste ketels zijn vast aangesloten op een 230V-groep en hebben geen stekker, dus je kunt hem niet zomaar overzetten. Dat ombouwen naar een schakelbare aansluiting of noodstroomvoorziening is werk voor een erkende installateur. Gebruik daarnaast alleen een powerstation met een zuivere sinus-omvormer: de elektronica en de pomp van een moderne ketel kunnen beschadigen op een blokgolf. Heb je dit niet vooraf laten regelen, ga er dan van uit dat je verwarming tijdens de storing uit blijft.

Werken mijn zonnepanelen en thuisbatterij nog?

Zonnepanelen leveren tijdens een netstoring in de regel niets. De omvormer schakelt zichzelf uit zodra het net wegvalt, zodat er geen spanning op een net staat waar monteurs aan werken. Ook een thuisbatterij stopt meestal met leveren, tenzij die expliciet is uitgevoerd met een noodstroom- of eilandfunctie en een aparte back-upgroep in de meterkast. Weet je niet of jouw installatie dat kan, dan is het antwoord vrijwel zeker nee. Vraag het na bij je installateur en regel het vooraf, niet tijdens de storing. In onze gids over het voorbereiden op een stroomstoring gaan we dieper in op noodstroom die wel werkt zonder net.

Pinnen valt uit, dus houd contant geld achter de hand

Bij een langere of grootschalige uitval werken pinautomaten, kassa's en geldautomaten in de omgeving niet meer. Ook winkels die op accu open blijven, kunnen dan alleen cash aannemen. Houd daarom een klein bedrag aan contant geld in huis in kleine biljetten en muntgeld, zodat je brood, batterijen of water kunt afrekenen. Een paar tientjes per huishouden is voor de meeste mensen al genoeg om een dag of twee te overbruggen.

Wanneer bel je 112 en wanneer niet?

Bel 112 alleen bij levensgevaar, bijvoorbeeld als iemand afhankelijk is van elektrische medische apparatuur zoals een zuurstofconcentrator en er geen back-up is. Voor de storing zelf bel je niet 112, maar je netbeheerder of het landelijke storingsnummer 0800-9009. Zit je vast in een lift, gebruik dan de noodknop. Die werkt op een eigen accu. Een uitval van 4 uur is vervelend, maar op zichzelf geen noodgeval.

Wat doe je als een stroomuitval langer dan 24 uur duurt?

Duurt de uitval meer dan 24 uur, dan schakel je over van overbruggen naar volhouden. Het eerste signaal dat het lang gaat duren is een melding van je netbeheerder over grootschalige schade, of een NL-Alert op je telefoon. Vertrouw op officiële kanalen, niet op geruchten. Let op deze drie tekenen: je netbeheerder noemt geen hersteltijd of noemt "meerdere dagen", er is extreem weer geweest in de regio, en meerdere gemeenten melden dezelfde storing.

In dat geval geldt de 72-uursnorm van de Rijksoverheid: zorg dat je 3 dagen zelfredzaam bent. Reken op 3 liter water per persoon per dag, dus 36 liter voor een gezin van 4, plus houdbaar voedsel dat je koud kunt eten. Hoe je die voorraad opbouwt, welke noodstroom logisch is voor jouw woning en wat er in een noodkoffer hoort, staat stap voor stap in onze gids over het voorbereiden op een stroomstoring. Daar hoef je hier dus niet je hele plan te maken. Voor de voorraad zelf helpen onze vergelijking van lang houdbaar noodvoedsel en de complete gids voor het samenstellen van een noodpakket.

Bescherm je voedsel en communicatie

Na 24 uur is de koelkast onbetrouwbaar. De vuistregel is de tijd boven de veilige temperatuur: is bederfelijk eten langer dan 2 uur warmer geweest dan ongeveer 4 tot 7 graden, gooi het dan weg. Dat geldt vooral voor rauw vlees, vis, gesneden vleeswaren, zuivel en restjes. Een volle vriezer kan tot 48 uur meegaan als je hem dicht hield, en producten die nog ijskristallen bevatten kun je meestal veilig terugvriezen of direct bereiden. Bij twijfel geldt: weggooien is goedkoper dan een voedselvergiftiging tijdens een storing.

Om op de hoogte te blijven is een radio op batterijen goud waard, zeker als je telefoonnetwerk het opgeeft. Zendmasten hebben een noodaccu die grofweg 1 tot 3 uur meegaat, en bij een grootschalige uitval kan het bereik al eerder beperkt zijn omdat niet elke mast een back-up heeft. Een noodradio met zwengel en zonnepaneel ontvangt de rampenzender zonder net. De USB-uitgang is een noodgreep: zwengelen levert een paar minuten telefoonaccu voor één belletje, geen volle lading. Voor het echt bijladen blijft een powerbank of powerstation nodig.

Controleer kwetsbare mensen in je buurt

Loop binnen het eerste etmaal langs bij oudere buren, alleenstaanden en mensen met een beperking. Kou en isolement zijn voor hen het grootste risico. Een bezoek van 5 minuten kan het verschil maken. Neem een warme drank of een extra zaklamp mee. Voor specifieke tips over ouderen lees je onze gids voor noodpakketten voor senioren.

Wat doe je als de stroom terugkomt?

Zet niet alles in één keer weer aan. Als de spanning terugkeert, willen koelkast, vriezer, warmtepomp en cv gelijktijdig opstarten, en dat kan je hoofdzekering of de wijk opnieuw belasten. Werk daarom in deze volgorde:

• Haal eerst de stekkers van gevoelige apparaten eruit (computer, tv, audio) en wacht 10 tot 15 minuten na herstel voordat je ze weer aansluit.
• Schakel de groepen in je meterkast gefaseerd in, met een paar minuten tussenruimte, in plaats van alles tegelijk.
• Zet de cv-ketel aan en reset hem indien nodig volgens het display. Controleer daarna de waterdruk en stel de klok en het weekprogramma van je thermostaat opnieuw in.
• Herstel klokken, wekkers, tijdschakelaars en de instellingen van router en slimme apparaten.
• Controleer de inhoud van koelkast en vriezer voordat je weer gaat koken, en gooi weg wat te lang te warm is geweest.
• Laad je powerbanks, hoofdlamp en powerstation direct weer volledig op. Een tweede storing komt zelden aankondigen.

Veelgestelde vragen over stroomuitval

Hoe lang blijft eten goed in mijn koelkast bij stroomuitval?

Een gesloten koelkast houdt zijn temperatuur ongeveer 4 uur vast. Een volle vriezer blijft 24 tot 48 uur koud, een halfvolle korter. Open de deur zo min mogelijk. Is bederfelijk eten langer dan 2 uur warmer geweest dan ongeveer 4 tot 7 graden, gooi het dan weg. Dat geldt vooral voor rauw vlees, vis, zuivel en restjes.

Werkt mijn telefoon nog tijdens een stroomuitval?

Vaak nog wel, maar niet onbeperkt. Zendmasten hebben een noodaccu die grofweg 1 tot 3 uur meegaat, en bij een grootschalige uitval kan het bereik al eerder beperkt of wisselend zijn omdat niet elke mast een back-up heeft. Zet je telefoon op energiebesparing, dim het scherm en gebruik hem spaarzaam. Met die instellingen haal je meestal een dag of langer.

Moet ik 112 bellen bij een stroomuitval?

Nee, bel 112 alleen bij levensgevaar, bijvoorbeeld bij uitval van elektrische medische apparatuur zonder back-up of bij vermoeden van koolmonoxidevergiftiging. Voor de storing zelf bel je het landelijke storingsnummer 0800-9009 of je netbeheerder. Check ook de online storingskaart voor de verwachte hersteltijd.

Kan ik mijn cv-ketel gebruiken tijdens een stroomuitval?

Meestal niet. De ontsteking, regeling en pomp van een cv-ketel werken op elektriciteit, dus zonder stroom valt de verwarming stil. Het gas blijft doorgaans wel stromen. Een powerstation is geen snelle oplossing: de meeste ketels zijn vast aangesloten en hebben geen stekker, dus het aansluiten op noodstroom is werk voor een erkende installateur. Gebruik daarbij alleen een powerstation met een zuivere sinus-omvormer, anders kan de elektronica beschadigen. Heb je dit niet vooraf laten regelen, ga er dan van uit dat de ketel uit blijft.

Werken mijn zonnepanelen of thuisbatterij bij een stroomstoring?

In de regel niet. De omvormer van zonnepanelen schakelt uit zodra het net wegvalt, zodat er geen spanning op het net komt te staan waar monteurs aan werken. Een thuisbatterij levert alleen door als die een noodstroom- of eilandfunctie heeft met een aparte back-upgroep. Vraag bij je installateur na of jouw installatie dat kan.

Heb ik contant geld nodig bij een stroomuitval?

Ja, bij een langere storing wel. Pinautomaten, kassa's en geldautomaten werken niet zonder stroom en netwerk. Houd een klein bedrag in kleine biljetten en munten in huis, zodat je water, brood of batterijen kunt afrekenen bij een winkel die nog open is.

Hoe bereid ik me voor op een stroomuitval van meerdere dagen?

Volg de 72-uursnorm: 3 dagen water (3 liter per persoon per dag), houdbaar voedsel dat je koud kunt eten, licht op batterij, een powerbank of powerstation, een noodradio en contant geld. Meld je aan als kwetsbare klant bij je netbeheerder als je afhankelijk bent van elektrische apparatuur. De volledige checklist staat in onze gids over het voorbereiden op een stroomstoring, en met de intake-tool maak je er een plan van dat bij jouw woning past.