Aardlekschakelaar valt uit: zo vind je de oorzaak in 4 stappen

Valt je aardlekschakelaar uit, dan lekt er ergens 30 mA of meer stroom weg, meestal via een kapot apparaat of door vocht. Zet alle groepen achter de schakelaar uit, haal de stekkers uit de stopcontacten, zet de schakelaar en de groepen weer aan en sluit de apparaten 1 voor 1 weer aan. Het apparaat waarbij hij opnieuw uitvalt, is de oorzaak. Dat is het stappenplan van EnergieVeilig, de voorlichtingssite van de Nederlandse netbeheerders. Blijft hij uitvallen terwijl alle stekkers eruit zijn, dan zit de fout in de vaste installatie en bel je een erkend installateur.

Hoe weet je of het aan jouw huis ligt of aan het net?

Dat zie je binnen 2 minuten. Vraag de buren of zij stroom hebben, of vul je postcode in op gasenstroomstoringen.nl. Hebben meer woningen in de straat geen stroom, dan ligt het aan het net en hoef je niets aan je meterkast te doen. Melden kan gratis op 0800-9009. Volgens Enexis staat een gemelde storing binnen 15 minuten in het overzicht. Is het alleen bij jou donker, pak dan een zaklamp en kijk in de meterkast welke schakelaar omlaag staat.

Netstoringen zijn zeldzaam. In 2024 had een klant gemiddeld 0,343 onvoorziene onderbrekingen, ongeveer 1 keer per 3 jaar, en zat hij 23,9 minuten zonder stroom, meldt Netbeheer Nederland. Valt de stroom bij jou vaker uit, kijk dan eerst naar je eigen installatie.

Heb je meer dan 1 aardlekschakelaar, dan valt maar een deel van het huis uit. Volgens de installatienorm NEN 1010 horen er maximaal 4 groepen achter 1 aardlekschakelaar. Waar de hoofdschakelaar en de andere afsluiters zitten, staat in gas, water en stroom dichtdraaien.

Wat doet een aardlekschakelaar, en waarom valt hij uit?

Een aardlekschakelaar vergelijkt de stroom die je huis in gaat met de stroom die terugkomt, en grijpt in bij een verschil van 30 mA. Lekt er stroom weg, bijvoorbeeld via de behuizing van een wasmachine waarin een draadje is losgeraakt, dan schakelt hij direct alles erachter uit. Zo krijg je geen schok als je dat apparaat aanraakt. Sinds 1975 is hij verplicht. Dat hij uitvalt is dus meestal geen storing van de schakelaar, maar een teken dat hij zijn werk doet.

De oorzaken die je het vaakst tegenkomt:

• Een kapot apparaat. Vaak een grote verbruiker, zoals de wasmachine, de vaatwasser of de droger.
• Vocht buiten. Denk aan buitenverlichting of een vijverpomp. Condens in een buitenlamp of een lekkende kabeldoos is volgens vakhandel Installo al genoeg, vooral in de wintermaanden.
• Een beschadigde kabel, een verlengsnoer of een stekkerblok. Slechte contacten en vocht geven daar lekstroom. Een kabel die ooit is aangeboord kan het ook zijn.
• Blikseminslag. Vaak kun je de schakelaar daarna zonder problemen weer aanzetten, schrijft EnergieVeilig.
• De schakelaar zelf. Ook die kan defect raken. Dat stelt een installateur vast.

Valt hij vooral uit bij nat weer, begin dan bij alles wat buiten hangt of in de schuur staat.

Hoe vind je de oorzaak in 4 stappen?

Je raakt alleen schakelaars en stekkers aan, nooit draden: op de installatie staat 230 volt. Leg een zaklamp klaar en volg de stappen van EnergieVeilig in deze volgorde.

1. Zet alle groepen achter de aardlekschakelaar uit. Dat doe je met de groepsschakelaars in de meterkast.
2. Haal de stekkers uit de stopcontacten. Ook van apparaten die uit staan, en ook van alles wat buiten hangt. Apparaten zonder stekker, zoals een inductiekookplaat, zitten op een eigen groep. Die controleer je in stap 3 met de groepsschakelaar.
3. Zet de aardlekschakelaar weer aan, en daarna de groepen. Doe de groepen 1 voor 1, met een korte pauze ertussen. Valt de aardlekschakelaar uit bij een groep waar niets op is aangesloten, dan zit de fout in die groep zelf. Laat die groep uit en bel een installateur.
4. Sluit de apparaten 1 voor 1 weer aan. Begin met de grote verbruikers en zet elk apparaat ook echt aan. Een lek toont zich soms pas als een apparaat gaat verwarmen of pompen. Valt de schakelaar uit, dan heb je het apparaat gevonden.

Het gevonden apparaat laat je van het stopcontact af tot het is gerepareerd of vervangen. Zet daarna de schakelaar weer aan. Vind je geen apparaat en was er ook geen overbelasting, laat dan een erkend installateur naar de installatie kijken, adviseert EnergieVeilig.

Het zoeken gaat veel sneller als je weet wat er op welke groep zit. Daarover meer onder wat je in de meterkast legt.

Wat doe je als een stop of automaat is uitgevallen?

Dan is er te veel stroom door 1 groep gegaan. Sluit niet meer dan 3600 watt aan per groep, adviseert EnergieVeilig. Een gemiddelde wasmachine vraagt al ongeveer 3000 watt. Daarnaast past op dezelfde groep nog maar 600 watt, en daarom is een eigen groep voor de wasmachine verplicht, net als voor de droger. Hoeveel watt een apparaat vraagt, staat op het typeplaatje. Een stop of automaat kan om 2 redenen uitvallen, en die pak je verschillend aan:

Een stop is gemaakt voor eenmalig gebruik. Is het draadje gesmolten, dan plaats je een nieuwe, dus leg reservestoppen in de meterkast. Een automaat schakelt uit en kun je na 10 tot 15 minuten afkoelen weer inschakelen. Lukt dat nog niet, laat hem dan langer afkoelen.

Weet je niet welk apparaat het is, dan werkt dezelfde methode als bij de aardlekschakelaar, maar dan voor 1 groep: groep uit, stekkers eruit, stop vervangen of automaat aan, en de apparaten 1 voor 1 terug.

Zo voorkom je dat het terugkomt:

• sluit apparaten waar het kan direct aan op het stopcontact, zonder verdeelstekker;
• gebruik niet meer dan 1 verlengsnoer tussen apparaat en stopcontact;
• zet een wasmachine of droger nooit op een verlengsnoer;
• heb je te weinig groepen, laat er dan een bij plaatsen door een erkend installateur.

Wanneer stop je met zoeken en bel je een installateur?

Bel een erkend installateur als de aardlekschakelaar uitvalt terwijl alle stekkers eruit zijn. Dan zit de fout in de vaste installatie, waar 230 volt op staat en waar je zelf niet aan hoort te werken. EnergieVeilig is daar duidelijk over: werk in de meterkast en aan de rest van de installatie laat je alleen door een erkend elektrotechnisch installateur doen. Volgens dezelfde site gebeurt 53% van de ongelukken met elektriciteit thuis bij de meterkast of de wasdroger. Bel ook in deze gevallen:

• je vindt geen apparaat dat het veroorzaakt en er is geen overbelasting;
• de schakelaar valt na onweer direct weer uit en het ligt niet aan een apparaat;
• de testknop doet niets, of na het testen werkt niet alles meer;
• er is vocht bij bedrading gekomen, bijvoorbeeld in een souterrain. EnergieVeilig raadt aan natte bedrading zo snel mogelijk te laten vervangen.

Zet een aardlekschakelaar die blijft uitvallen nooit vast en laat hem niet overslaan. Hij valt uit omdat er stroom weglekt, en hij is er om te voorkomen dat jij een schok krijgt.

Een storing in de installatie in huis laat je zelf repareren. Het net tot en met de meter is van de netbeheerder, en die lost storingen daar op. Huur je, meld het dan eerst bij je verhuurder. Liander verwijst voor erkende installateurs naar echteinstallateur.nl. Is de laatste controle van je installatie ongeveer 10 jaar geleden, of ben je net verhuisd of aan het verbouwen, dan raadt Enexis aan de aarding te laten nakijken.

Zie je rook of vuur in of bij de meterkast, ga dan niet zoeken. Iedereen naar buiten en 112 bellen. Wat je in die eerste minuten doet, staat in brand thuis: de eerste minuten.

Hoe test je de aardlekschakelaar, en hoe vaak?

Test hem minstens 2 keer per jaar, adviseert EnergieVeilig, bijvoorbeeld als de klok wordt verzet. De eerstvolgende keer is zondag 25 oktober 2026, als de wintertijd ingaat. Het testen gaat zo:

1. Druk op de testknop. Er staat T of Test op.
2. De stroom achter de schakelaar valt uit. Gebeurt dat niet, laat dan meteen een erkend installateur komen.
3. Zet de schakelaar weer aan. Alles hoort weer normaal te werken. Zo niet, bel dan een installateur.

Tijdens de test valt de stroom echt weg. Klokken en wekkers op netstroom moet je daarna opnieuw instellen. Heb je een huurwoning, neem dan eerst contact op met je verhuurder, schrijft Enexis. Heb je een installatie van voor 1975 zonder aardlekschakelaar, laat er dan een plaatsen door een erkend installateur.

Wat leg je in de meterkast voor de volgende keer?

Dit regel je 1 keer, en daarna sta je bij de volgende storing niet in het donker te zoeken. EnergieVeilig noemt 4 dingen:

• Een groepenoverzicht. Noteer per groep welke apparaten en stopcontacten erop zitten. Zet daarvoor 1 groep uit en loop door het huis om te zien wat er niet meer werkt.
• Een zaklamp. Een hoofdlamp is handiger, want dan houd je 2 handen vrij.
• De nummers. 0800-9009 voor storingen in het net, en het nummer van een erkend installateur.
• Reservestoppen, als je nog smeltstoppen hebt.

Verder hoort er niets in. Gebruik de meterkast niet als opbergkast, schrijft EnergieVeilig, want je moet altijd bij de schakelaars kunnen.

De prijs is een momentopname op 30 september 2026. Meer lampen naast elkaar staan in de beste hoofdlampen.

Veelgestelde vragen over een aardlekschakelaar die uitvalt

Waarom valt mijn aardlekschakelaar steeds uit?

Omdat er ergens 30 mA of meer stroom weglekt. Meestal komt dat door een kapot apparaat, vocht in iets wat buiten hangt of een beschadigde kabel. Valt hij uit zonder dat er iets is aangesloten, dan zit het in de vaste installatie of in de schakelaar zelf, en is het werk voor een erkend installateur.

Is het gevaarlijk als de aardlekschakelaar uitvalt?

Het uitvallen zelf niet: de schakelaar doet dan waarvoor hij sinds 1975 verplicht is. Hij grijpt in bij 30 mA, een waarde die het lichaam volgens Meterkastcheck nog zonder ernstige gevolgen kan verdragen. Gevaarlijk wordt het als je de oorzaak laat zitten, of als je de schakelaar vastzet zodat hij niet meer kan uitvallen. Dan blijft de lekstroom bestaan en ben je de beveiliging tegen een schok kwijt.

Kan een aardlekschakelaar uitvallen door regen of onweer?

Ja, allebei. Vocht in buitenverlichting, een vijverpomp of een kabeldoos geeft lekstroom, vooral in de wintermaanden. Bij blikseminslag kan de schakelaar ook omslaan. Vaak kun je hem daarna gewoon weer aanzetten. Valt hij direct weer uit, dan kan er een apparaat kapot zijn gegaan of is de schakelaar zelf defect. Hoe je apparatuur tegen zulke pieken beschermt, staat in overspanningsbeveiliging.

Hoe lang moet een automaat afkoelen voordat hij weer aan kan?

Na 10 tot 15 minuten is een automaat afgekoeld en kun je hem weer inschakelen, schrijft EnergieVeilig. Lukt het dan nog niet, laat hem dan langer afkoelen. Haal eerst de apparaten van de groep af, anders valt hij opnieuw uit.

Wat is het verschil tussen een aardlekschakelaar en een aardlekautomaat?

Een aardlekautomaat is een aardlekschakelaar en een automaat in 1. Hij beveiligt 1 groep tegen lekstroom en ook tegen overbelasting en kortsluiting. Een gewone aardlekschakelaar bewaakt alleen lekstroom, voor maximaal 4 groepen tegelijk. Valt een aardlekautomaat uit, dan kan het dus alle 3 de oorzaken hebben.

Wie bel je als de stroom alleen bij jou is uitgevallen?

Staat in je groepenkast alles aan en heb je toch nergens stroom, bel dan 0800-9009. Dat nummer is 24 uur per dag gratis bereikbaar. De hoofdzekering is van de netbeheerder en die vervangt hem. Zit de storing in je eigen installatie, dus achter de meter, dan bel je een erkend installateur. In een huurwoning ga je eerst naar je verhuurder.