Noodpakket volgens de overheid: de officiële lijst

De Rijksoverheid heeft een officiële noodpakketlijst, en die staat op denkvooruit.nl. Hij telt veertien onderdelen, gaat uit van 72 uur zelfredzaamheid en noemt één concreet getal: 3 liter water per persoon per dag. Het Rode Kruis hanteert vrijwel dezelfde lijst maar rekent het water voor je door naar 9 liter per persoon. Hieronder staat wat er precies op beide lijsten staat, waar ze van elkaar verschillen, en de drie dingen die de overheidslijst niet vertelt maar die je wel nodig hebt.

Wat staat er op de officiële lijst van de overheid?

De campagne Denk Vooruit van de Rijksoverheid noemt deze onderdelen. De formulering is van hen; de kolom rechts is onze aantekening erbij, want een lijst zonder hoeveelheden laat de belangrijkste vraag open.

Die laatste vier zijn de opvallendste, want ze staan zelden op de lijstjes die je elders tegenkomt. Een fluitje kost twee euro en is het enige dat werkt als je stem het begeeft of als je onder iets vast zit. Gereedschap en reservesleutels gaan over evacuatie, niet over binnen blijven, en dat is precies het scenario waar mensen het minst over nadenken.

Waarin verschilt het Rode Kruis van de overheid?

Minder dan je zou verwachten. Het Rode Kruis noemt dezelfde categorieën, EHBO en hygiëne, gereedschap, communicatie en licht, en bescherming tegen warmte, kou en regen. Op twee punten is het praktischer.

Het water is voorgerekend. Waar de overheid 3 liter per persoon per dag noemt, staat bij het Rode Kruis meteen 9 liter per persoon in huis. Dat scheelt een rekensom die mensen anders overslaan.

De persoonlijke situatie staat expliciet op de lijst. Het Rode Kruis noemt bij name medicijnen, maandverband, babyvoeding en voer voor je huisdier. Bij de overheid zit dat impliciet in de hygiënecategorie, en daardoor valt het weg voor wie de lijst afvinkt zonder na te denken.

Waar ze het over eens zijn is belangrijker dan waar ze verschillen: 72 uur, 3 liter water per persoon per dag, eten dat lang houdbaar is, en informatie via een radio op batterijen. Als je die vier op orde hebt, ben je verder dan driekwart van Nederland.

Wat heeft Nederland daadwerkelijk in huis?

Uit onderzoek van het Rode Kruis onder ruim duizend Nederlanders blijkt een patroon dat de moeite waard is om te kennen, want het zegt iets over welke fout je zelf waarschijnlijk maakt.

Het patroon is duidelijk: de spullen die je toch al in huis hebt om andere redenen zijn goed vertegenwoordigd, en het enige dat je bewust moet inslaan is dat niet. Kaarsen koop je voor de gezelligheid, een zaklamp ligt in de la, een EHBO-doos hoort bij het huishouden. Water voor drie dagen koop je alleen als je er specifiek over hebt nagedacht.

Daar komt bij dat kaarsen precies het verkeerde antwoord zijn op een stroomstoring. Open vuur in een afgesloten ruimte geeft brandgevaar en een koolmonoxiderisico, en dat is een reëel probleem: zie koolmonoxide thuis. Een lamp op batterijen is veiliger en geeft meer licht.

Wat de overheidslijst niet zegt

De lijst is een goed vertrekpunt en wij volgen hem in de basis. Drie dingen moet je zelf aanvullen.

Er staan geen hoeveelheden per huishouden. Behalve bij water zegt de lijst nergens hoeveel. Voor een alleenstaande en voor een gezin van vier met een hond staat er precies hetzelfde. Wat je werkelijk nodig hebt per gezinssamenstelling staat in ons overzicht met hoeveelheden per huishouden, of laat de checklist het voor je uitrekenen.

Er staat niets over water na drie dagen. 9 liter per persoon is op te slaan, 168 liter voor een gezin bij twee weken niet. Toch is dat precies het scenario bij een langere drinkwaterstoring. Een waterfilter of zuiveringstabletten kosten weinig en verlengen je voorraad met wat er uit de regenton of de sloot komt.

Er staat niet welke radiozender. De lijst zegt "radio op batterijen" en laat het daarbij. Bij een ramp in jouw regio is de regionale publieke omroep de calamiteitenzender, en die frequentie moet je vooraf opzoeken en opschrijven. De frequenties per provincie staan in onze noodradio-vergelijking.

Waarom stuurt de overheid op 72 uur?

Omdat dat de periode is waarin hulpdiensten en netbeheerders bij een grote verstoring nog niet overal tegelijk kunnen zijn. Zijn er duizenden huishoudens getroffen, dan worden de meest kwetsbare situaties eerst geholpen, en de rest moet zichzelf even redden. Drie dagen is de termijn waarop dat verwacht wordt.

Het is ook een praktische grens. Water is het onderdeel dat het snelste ruimte vraagt, en drie dagen is ongeveer wat een huishouden thuis nog kwijt kan zonder dat het onhandig wordt. Daarboven verschuift het van opslaan naar aanvullen: filteren, regenwater opvangen, of eerder weggaan.

De 72 uur zegt niets over hoe waarschijnlijk een ramp is. Het is een planningshorizon, geen voorspelling. In de praktijk duurt de gemiddelde stroomstoring in Nederland veel korter, maar de uitschieters zijn wat het pakket rechtvaardigt.

Veelgestelde vragen over het noodpakket van de overheid

Wat zit er in het officiële noodpakket van de Rijksoverheid?

Water (3 liter per persoon per dag), lang houdbaar eten, een radio op batterijen, een mobiel met powerbank, een zaklamp met reservebatterijen, kaarsen en lucifers, een EHBO-doos met instructies, dekens, een fluitje, contant geld, gereedschap, hygiëneartikelen, kopieën van identiteitsdocumenten, een lijst met telefoonnummers en reservesleutels van huis en auto.

Geeft de overheid noodpakketten gratis weg?

Nee. De Rijksoverheid geeft advies via de campagne Denk Vooruit maar verstrekt geen pakketten. Je stelt het zelf samen of koopt een kant-en-klaar pakket bij een winkel of bij het Rode Kruis. Wat een pakket kost staat in wat kost een noodpakket.

Is het advies van het Rode Kruis anders dan dat van de overheid?

In de kern niet. Beide gaan uit van 72 uur en 3 liter water per persoon per dag en noemen dezelfde categorieën. Het Rode Kruis is iets concreter: het rekent het water voor je door naar 9 liter per persoon en noemt persoonlijke spullen zoals medicijnen, babyvoeding en huisdiervoer expliciet.

Hoeveel water schrijft de overheid voor?

3 liter per persoon per dag, dus 9 liter per persoon voor 72 uur en 36 liter voor een gezin van vier. Daarvan is ongeveer 1,5 liter per persoon puur drinken; de rest is koken en hygiëne. Voor huisdieren rekenen wij daarbovenop 1 liter per hond per dag en 0,3 liter per kat.

Hoeveel Nederlanders hebben een noodpakket?

Minder dan een kwart heeft een compleet noodpakket in huis, volgens onderzoek van het Rode Kruis onder ruim duizend Nederlanders. Ruim de helft heeft er nooit over nagedacht en 29 procent weet niet wat erin hoort. Losse onderdelen zijn er wel: 83 procent heeft kaarsen en 81 procent een zaklamp.

Waarom staat er een fluitje op de lijst?

Om jezelf hoorbaar te maken. Roepen kost veel energie en je stem geeft het na verloop van tijd op, terwijl een fluitje met weinig lucht ver draagt en door puin of een dichte deur beter doorkomt. Het is een van de goedkoopste onderdelen van het hele pakket.

Moet ik ook een noodpakket voor in de auto hebben?

De overheidslijst gaat over thuis, maar reservesleutels van de auto staan er niet voor niets op. Voor onderweg gelden andere spullen, zoals een warmtedeken, water en een veiligheidshesje. Wat daarin hoort staat in noodpakket voor in de auto.