Koolmonoxidemelder gaat af: wat moet je doen?

Gaat je koolmonoxidemelder af met een hard, doorlopend alarm, ga dan niet eerst uitzoeken of het vals alarm is. Waarschuw je huisgenoten, ga direct naar buiten en bel buiten 112. Dat is het advies van de brandweer en van CO-wijzer, het voorlichtingsinitiatief van Brandweer Nederland en de Brandwondenstichting. Elk jaar overlijden in Nederland 5 tot 10 mensen aan koolmonoxide en worden er ongeveer 200 opgenomen in het ziekenhuis, en je ruikt of ziet het gas niet.

Wat doe je als je CO-melder afgaat?

Bij 300 ppm of meer gaat een melder al binnen 3 minuten af, dus wacht niet af. De brandweer en CO-wijzer geven 3 stappen, in deze volgorde. Ze zijn bewust kort, want koolmonoxide maakt je suf en verward, en dan wil je geen ingewikkeld plan hoeven volgen.

1. Waarschuw je huisgenoten. Maak ook wakker wie slaapt. Klachten door koolmonoxide lijken op griep, dus wacht niet tot iemand zich ziek voelt.
2. Ga direct naar buiten. Neem kinderen mee, en huisdieren als dat zonder oponthoud kan. Pak geen spullen.
3. Bel 112 als je buiten bent. Zeg dat je koolmonoxidemelder afgaat en of iemand klachten heeft. Volg de aanwijzingen van de meldkamer.

Ga pas weer naar binnen als de brandweer zegt dat het veilig is. Veel handleidingen, zoals die van ELRO, noemen daarnaast ramen en deuren openzetten en verbrandingstoestellen uitzetten. Dat helpt, maar alleen als je er op weg naar buiten langs komt. Blijf niet binnen om te ventileren.

Ruik je gas in plaats van dat een CO-melder afgaat, dan is het een ander scenario met een ander nummer. Dat staat in gaslek ruiken: de eerste stappen.

Hoe weet je of het een echt alarm is?

Een echt koolmonoxidealarm is hard en doorlopend: bij de ELRO FC4610 85 dB, met een rood knipperend lampje. Een enkel piepje per minuut of per halve minuut is iets anders. Elk merk heeft eigen signalen. Hieronder staan die van de ELRO FC4610, een veelverkochte melder, als voorbeeld:

Twijfel je bij een doorlopend alarm, behandel het dan als echt. Het kost je een paar minuten buiten staan. Heb je een melder met een display, dan zie je daarop hoeveel ppm hij meet, maar ook dan ga je eerst naar buiten.

Kan een koolmonoxidemelder vals alarm geven?

Ja, maar minder vaak dan je denkt. Een melder gaat pas af als er een tijd lang te veel koolmonoxide is. Melders volgens de norm EN 50291, die op elke goede melder staat, reageren zo (schema uit de handleiding van de ELRO FC4610):

• 50 ppm: alarm na 60 tot 90 minuten;
• 100 ppm: alarm na 10 tot 40 minuten;
• 300 ppm of meer: alarm binnen 3 minuten.

Die vertraging is er met een reden. Bij douchen, koken of als de geiser aanslaat, komt er in een woning regelmatig kort wat koolmonoxide vrij, legt CO-wijzer uit. Een tijdgewogen "timer" in de melder voorkomt dat hij daar steeds op afgaat. Gaat hij wel af, dan was er dus een tijd lang te veel.

Een melder kan ook afgaan door een storing, gebrek aan onderhoud of een lege batterij, zegt de brandweer. ELRO noemt stof als belangrijke oorzaak van vals alarm: zuig de zijkanten van de melder 1 keer per maand voorzichtig af, en gebruik nooit een natte doek. Maar dat zoek je uit nadat de brandweer is geweest, niet terwijl het alarm klinkt.

Waarom meet de brandweer soms niets meer?

Het gebeurt geregeld dat de hulpdiensten na een alarm geen verhoogde waarde meer vinden. Volgens de brandweer is de koolmonoxide dan vaak al verdreven door frisse lucht, bijvoorbeeld doordat je de deur openliet toen je naar buiten ging. Dat betekent dus niet dat het vals alarm was. De hulpdiensten proberen soms achteraf na te bootsen wat er gebeurde, om de oorzaak te vinden. Laat het toestel in de ruimte van de melder daarom altijd nakijken, ook als er niets gemeten is.

Wat moet je doen nadat het alarm is afgegaan?

Gebruik de cv-ketel, geiser, gaskachel of open haard niet meer tot een vakman ernaar heeft gekeken. Sinds 1 april 2023 mogen alleen bedrijven met een CO-vrij-certificaat aan gasverbrandingsinstallaties werken. Je vindt ze in het Register Gasverbrandingsinstallaties en herkent ze aan het CO-vrij-logo. Zelf aan zo'n toestel sleutelen is strafbaar, meldt de Rijksoverheid.

• Huurwoning: meld het bij je verhuurder. Is de ketel of kachel van de verhuurder, dan regelt die de controle.
• Flat, portiek of appartement: je ketel of kachel hangt vaak aan een rookgasafvoer die je deelt met de buren. Het onderhoud daarvan regelt de vve of de verhuurder, ook met een CO-vrij gecertificeerd bedrijf.
• Klachten: hoofdpijn, duizeligheid, misselijkheid, braken, verwardheid of slaperigheid lijken op griep. Heeft iemand zulke klachten na een alarm, meld dat bij 112 of laat het nakijken, ook als het mild lijkt.

Kijk ook naar de melder zelf. De brandweer raadt aan de plaatsingsdatum en de vervangdatum met watervaste stift op de voorkant te zetten. Koop er een met NEN-EN 50291 op de verpakking die 5 tot 10 jaar meegaat; CO-wijzer adviseert een melder met een ingebouwde batterij van 10 jaar.

Wanneer is het risico groter, bijvoorbeeld bij stroomuitval?

Alles wat brandstof verbrandt, kan koolmonoxide maken. Hang daarom in elke ruimte met zo'n toestel een melder aan het plafond, op 1 tot 3 m afstand van het toestel, zoals CO-wijzer adviseert. De meeste ongelukken komen volgens CO-wijzer door slecht werkende of verkeerd afgestelde gastoestellen, zoals een geiser of cv-ketel. Maar bij een stroomstoring pakken mensen ook een campinggasstel, een petroleumkachel of een aggregaat, en dan zit de bron ineens midden in de woonkamer. Dat geldt dus ook voor de ruimte waar je tijdelijk kookt of stookt.

Een aggregaat hoort nooit binnen, ook niet in de garage. Hoe je veilig kookt en stookt zonder stroom, staat in koken zonder stroom en verwarmen zonder stroom.

Prijzen zijn een momentopname op 28 september 2026. Meer melders naast elkaar staan in de beste CO-melders.

Veelgestelde vragen over een afgaande CO-melder

Moet ik 112 bellen als mijn koolmonoxidemelder afgaat?

Ja. Een melder gaat pas af als er een tijd te veel koolmonoxide is, bij 100 ppm na 10 tot 40 minuten, dus het is geen kleinigheid. De brandweer en CO-wijzer adviseren om huisgenoten te waarschuwen, direct naar buiten te gaan en buiten 112 te bellen. Ook als niemand klachten heeft: je ziet en ruikt koolmonoxide niet, en de brandweer kan meten of het veilig is.

Mag ik het alarm uitzetten?

Bij de meeste melders kun je het geluid tijdelijk dempen met de testknop. ELRO schrijft daarbij uitdrukkelijk: pas nadat je de aanbevolen stappen hebt gezet. Ga dus niet terug naar binnen om de melder stil te krijgen. Weghalen of de batterij eruit halen doe je nooit.

Waarom piept mijn CO-melder 1 keer per minuut?

Meestal is dat geen alarm maar een melding. Bij de ELRO FC4610 betekent 1 piep per minuut met een geel lampje een lege batterij, 2 piepjes een storing en 3 piepjes het einde van de levensduur. Een rood lampje met 1 piep per minuut is wel belangrijk: dan is er koolmonoxide gemeten terwijl je weg was. Voor het piepen van een rookmelder, zie rookmelder piept: wat doe je.

Is een koolmonoxidemelder verplicht?

Nee, in Nederland is een CO-melder niet wettelijk verplicht, anders dan een rookmelder. De Rijksoverheid en de brandweer raden hem wel aan, in ieder geval in de ruimte van de cv-ketel, geiser, kachel of open haard.

Hoe lang gaat een CO-melder mee?

Meestal 5 tot 10 jaar, afhankelijk van het type. CO-wijzer adviseert een melder met een ingebouwde batterij van 10 jaar, zodat je nooit een batterij hoeft te vervangen. Zet de vervangdatum op de voorkant, dan hoef je het niet te onthouden.