AED kopen voor thuis: wanneer is het zinvol?

Elke dag krijgen in Nederland ongeveer 47 mensen buiten het ziekenhuis een hartstilstand, en na 4 tot 6 minuten zonder reanimatie raken hersencellen onherstelbaar beschadigd. Dat cijfer maakt de vraag begrijpelijk: is een AED kopen voor thuis verstandig? Voor de meeste huishoudens is het antwoord nee, en dat komt niet door de prijs. Het komt doordat de kans dat juist bij jou thuis iemand een hartstilstand krijgt klein is, terwijl er een net zo levensreddend alternatief bestaat dat een fractie kost. Voor een kleine groep huishoudens ligt het precies andersom. Deze koopgids helpt je bepalen tot welke groep je hoort.

Voor wie is een AED thuis echt zinvol?

Een AED thuis is zinvol als drie dingen tegelijk gelden: er woont iemand met een verhoogd risico op een hartstilstand, professionele hulp of een burgerhulpverlener heeft bij jou aantoonbaar langer nodig dan een paar minuten, en er is minstens één huisgenoot die kan reanimeren en fysiek in staat is dat vol te houden. Ontbreekt een van de drie, dan verschuift het beste besteedde geld naar iets anders.

Die eerste voorwaarde is strenger dan hij klinkt. Het gaat om een diagnose van een cardioloog, bijvoorbeeld een eerder doorgemaakt infarct, een erfelijke hartritmestoornis of hartfalen. Bespreek het in dat geval met de behandelend arts: bij een deel van deze patiënten wordt juist een inwendige defibrillator (ICD) geplaatst, en dan voegt een apparaat aan de muur weinig toe. Leeftijd op zichzelf is geen indicatie. Een gezonde 78-jarige heeft statistisch geen thuis-AED nodig.

De derde voorwaarde wordt het vaakst onderschat. Een AED analyseert het hartritme en geeft alleen een schok bij een ritme dat daarvoor in aanmerking komt. In de tijd daartussen, en in de minuten daarna, moet iemand borstcompressies geven. Dat is zwaar werk. Woont er maar één andere persoon in huis en is die zelf op leeftijd of slecht ter been, dan is dat een reden om het geld anders te besteden, niet om het apparaat toch te kopen.

Hangt er al een AED binnen 500 meter?

Dit is de goedkoopste vraag van deze hele koopgids, en de meeste mensen slaan hem over. HartslagNu, het landelijke oproepsysteem voor burgerhulpverleners, hanteert 500 meter als norm: hangt er binnen die straal een aangemelde AED die dag en nacht bereikbaar is, dan ben je gedekt. Bij een melding van 112 worden burgerhulpverleners in de buurt opgeroepen, waarbij een deel direct naar het slachtoffer gaat en een deel eerst de dichtstbijzijnde AED ophaalt.

Die dekking is niet overal gelijk. HartslagNu en de Hartstichting hebben 1.775 gebieden in kaart gebracht waar binnen 500 meter geen aangemelde AED hangt. Omdat een AED zelden precies in het midden van zo'n gebied te plaatsen is, schatten zij dat er in de praktijk ongeveer 3.550 apparaten nodig zijn om die witte vlekken te dichten. Woon je in zo'n gebied, buitenaf of aan de rand van een dorp, dan verandert de rekensom in jouw voordeel.

Kijk dus eerst op de kaart van HartslagNu wat er bij jou in de buurt hangt en of dat apparaat 24 uur per dag toegankelijk is. Een AED in een gesloten bedrijfspand of sporthal telt buiten openingstijden niet mee. Blijkt er niets binnen bereik, overweeg dan ook de andere kant van de medaille: je kunt je eigen AED aanmelden bij HartslagNu en in een buitenkast hangen. Dan dekt hij niet alleen je eigen huishouden maar de hele straat, en dat is precies waar het systeem op gebouwd is.

Wat kost een AED voor thuis in tien jaar?

De aanschafprijs is maar een deel van het verhaal. Elektroden en batterij verlopen, ook als het apparaat nooit gebruikt is, en een AED met verlopen elektroden is een AED die op het beslissende moment niets doet. Onderstaande bedragen zijn indicatief en gebaseerd op wat gangbare modellen en accessoires in Nederland kosten. Wij vergelijken prijzen en specificaties en hebben deze apparaten niet zelf gebruikt.

Kostenpost	Bedrag (indicatief)	Hoe vaak
Aanschaf halfautomatische AED	995 tot 1.580 euro	eenmalig
Aanschaf via gespecialiseerde leverancier	1.245 tot 2.400 euro	eenmalig
Set elektroden	circa 66 euro	elke 2 tot 5 jaar, en na elk gebruik
Batterij	circa 147 euro	elke 4 tot 6 jaar
Reanimatie- en AED-cursus per persoon	gratis tot circa 60 euro	herhalen elke 1 tot 2 jaar
Tien jaar bezit, inclusief 2 batterijen en 3 sets elektroden	circa 1.500 euro	circa 150 euro per jaar

Zet dat naast het alternatief. Een reanimatie- en AED-cursus voor twee huisgenoten kost hooguit enkele tientjes en soms niets, duurt 3 tot 4 uur, en maakt je bruikbaar bij elke hartstilstand die je tegenkomt: thuis, bij de buren, op straat. Een AED aan je eigen muur werkt alleen op het adres waar hij hangt. Wie 1.500 euro te besteden heeft aan hartveiligheid, koopt met een cursus voor het hele gezin plus een aanmelding als burgerhulpverleners aantoonbaar meer bereik dan met een apparaat.

Waar moet een AED voor thuisgebruik aan voldoen?

Kom je na het bovenstaande tot de conclusie dat het voor jouw situatie klopt, let dan op vier dingen die het verschil maken tussen een apparaat dat werkt en een apparaat dat er alleen hangt.

Half- of volautomatisch. Een halfautomaat analyseert en vraagt jou daarna op de knop te drukken; een volautomaat schokt zelf. Voor gebruikers zonder dagelijkse routine is een volautomaat rustiger, omdat er één beslissing minder is op het moment dat je het meest gespannen bent. Beide typen zijn even veilig: geen van beide geeft een schok bij een ritme dat er niet voor in aanmerking komt.

Gesproken instructies in het Nederlands. Het apparaat praat je door de reanimatie heen, inclusief het tempo van de compressies. In een taal die iedereen in huis vloeiend verstaat is dat een groot verschil.

Kindmodus of kinderelektroden. Wonen er kinderen onder de acht in huis, dan is een model met een aparte kinderstand of losse kinderelektroden noodzakelijk. Kinderelektroden zijn een aparte aanschaf en hebben hun eigen houdbaarheidsdatum.

Houdbaarheid en bewaking. Kijk voor je koopt naar de vervangingstermijn van elektroden en batterij bij dat specifieke merk, en of het apparaat een zelftest doet met een zichtbare statusindicator. Zonder die indicator merk je pas bij gebruik dat er iets verlopen is. Zet de vervangingsdata meteen in je agenda, niet alleen op een sticker op het apparaat.

Waarom werkt een AED niet zonder reanimatiekennis?

Omdat het apparaat maar één ding doet: het beoordeelt het hartritme en geeft eventueel een schok. Alles eromheen is mensenwerk. Herkennen dat iemand een hartstilstand heeft en niet flauwvalt, 112 bellen, de elektroden op de juiste plek op een blote borstkas plakken, en tussen de analyses door borstcompressies geven op het juiste tempo en de juiste diepte. Bij een hartstilstand daalt de overlevingskans elke minuut zonder reanimatie met ongeveer 10 procent, en dat verlies loopt door terwijl je zoekt naar wat je moet doen.

De volgorde is dus omgekeerd aan wat de meeste mensen aannemen. Eerst de cursus, dan pas eventueel het apparaat. Een reanimatie- en AED-cursus duurt 3 tot 4 uur en wordt onder meer door het Rode Kruis, Hart in Actie en veel lokale GGD-afdelingen gegeven, regelmatig gratis. In onze vergelijking van EHBO-cursussen in Nederland staat welke aanbieders wat bieden en wat het kost.

Meld je daarna aan als burgerhulpverlener bij HartslagNu. Je krijgt dan een oproep als er bij jou in de buurt iemand een hartstilstand krijgt, en dat is de manier waarop jouw 3 uur cursus het meeste oplevert. Burgerhulpverleners zijn vaak eerder ter plaatse dan de ambulance, en dat verschil van enkele minuten is precies waar het om draait.

Ons advies per situatie

Situatie	Advies
Gezond huishouden, AED binnen 500 meter	Geen AED. Doe de cursus en meld je aan als burgerhulpverlener.
Gezond huishouden, geen AED in de buurt	Overweeg een AED in een buitenkast en meld hem aan bij HartslagNu, eventueel samen met de buurt.
Bekende hartaandoening, AED binnen 500 meter	Overleg met de cardioloog. Cursus voor alle huisgenoten is hoe dan ook de eerste stap.
Bekende hartaandoening, afgelegen, meerdere getrainde huisgenoten	Hier is een eigen AED goed te verdedigen.
Alleenwonend	Geen AED. Je kunt hem bij jezelf niet gebruiken. Kijk met de arts naar alarmering en monitoring.

Wat er los van dit apparaat sowieso in huis hoort, staat in ons overzicht van de EHBO-uitrusting voor een noodpakket. Wil je weten wat er voor jouw specifieke huishouden nodig is, dan zet de checklist op maat dat in een paar minuten voor je op een rij.

Veelgestelde vragen over een AED kopen voor thuis

Mag ik als leek zomaar een AED gebruiken?

Ja. Een AED is bedoeld voor gebruik door omstanders zonder medische achtergrond en geeft gesproken instructies. Het apparaat analyseert eerst het hartritme en geeft alleen een schok als dat ritme daarvoor in aanmerking komt, dus je kunt iemand met een kloppend hart er niet mee schokken. Een cursus maakt je sneller en zekerder, maar is geen wettelijke voorwaarde om er een te bedienen.

Wat is het verschil tussen een halfautomatische en een volautomatische AED?

Bij een halfautomaat druk je zelf op de schokknop nadat het apparaat het ritme heeft beoordeeld; bij een volautomaat gebeurt dat automatisch, met een gesproken waarschuwing vooraf. De veiligheid is gelijk: geen van beide schokt bij een ritme dat er niet voor in aanmerking komt. Voor thuisgebruik door mensen zonder routine geeft een volautomaat wat minder aarzeling op het beslissende moment.

Hoe lang gaan de elektroden en de batterij mee?

Een batterij gaat meestal 4 tot 6 jaar mee, afhankelijk van merk en type, en elektroden hebben doorgaans een houdbaarheid van 2 tot 5 jaar. Beide verlopen ook als het apparaat nooit gebruikt is. Na elk daadwerkelijk gebruik zijn de elektroden op en heb je een nieuwe set nodig. Zet de vervangingsdata in je agenda en controleer maandelijks de statusindicator.

Kan ik een AED ook huren of delen met de buurt?

Delen kan en is vaak de betere oplossing. Een AED in een verwarmde buitenkast aan een gevel, aangemeld bij HartslagNu, dekt de hele straat en wordt zichtbaar voor het oproepsysteem. De kosten kun je met meerdere huishoudens of via een buurtvereniging dragen, en sommige gemeenten dragen bij aan aanschaf of plaatsing. Vraag dat na bij je eigen gemeente voordat je zelf iets koopt.

Werkt een AED bij een stroomuitval?

Ja. Een AED draait volledig op zijn eigen batterij en heeft geen netstroom nodig. Dat maakt hem tot een van de weinige medische apparaten in huis die tijdens een langdurige stroomstoring gewoon blijft werken. Houd er wel rekening mee dat het mobiele netwerk bij een grote storing overbelast kan raken, waardoor zowel 112 als de oproep aan burgerhulpverleners trager kan verlopen.

Is een AED voor thuis fiscaal aftrekbaar of vergoed?

Een AED voor privégebruik wordt niet standaard vergoed vanuit de basisverzekering. Sommige aanvullende polissen en gemeentelijke regelingen kennen wel een bijdrage, meestal gekoppeld aan plaatsing in een openbaar toegankelijke buitenkast en aanmelding bij HartslagNu. Informeer bij je zorgverzekeraar en gemeente voordat je bestelt, want achteraf aanvragen lukt zelden.